واژهنامه
تعریف کوتاه برای پیدا کردن معناست. برای جزئیات فنی، واژهنامهٔ موضوعی مسیر یادگیری را ببینید.
| واژه | نام انگلیسی | معنی | توضیح |
|---|---|---|---|
| آدرس | Bitcoin address | نمایش استاندارد اطلاعات مقصد پرداخت؛ بسته به قالب، به کلید یا شرط اسکریپتی مربوط است. | پاسخ مرتبط |
| اثبات کار | Proof of work | برآوردهشدن شرط هدف برای هش سرآیند؛ یافتن آن پرهزینه است، اما جای همهٔ بررسیهای اعتبار بلاک نیست. | پاسخ مرتبط |
| استخر استخراج | Mining pool | هماهنگی کار و پرداخت استخراج؛ سهم استخر، مالکیت همهٔ دستگاهها یا استقلال گردانندگان را ثابت نمیکند. | پاسخ مرتبط |
| استخراج | Mining | ساخت نامزد بلاک و جستوجوی اثبات کار برای مشارکت در تاریخچه و دریافت پاداش مجاز. | پاسخ مرتبط |
| اسپرد | Bid–ask spread | فاصلهٔ بهترین سفارش خرید و فروش در یک دفتر؛ درصد آن باید مبنای تقسیم مشخص داشته باشد. | پاسخ مرتبط |
| استیبلکوین | Stablecoin | دارایی با هدف حفظ ارزش نسبت به مرجعی مانند دلار؛ هدف ثبات، تضمین بازخرید یا نبود نوسان نیست. | پاسخ مرتبط |
| اهرم | Leverage | نسبت مواجههٔ موقعیت به وثیقه؛ میتواند زیان را تشدید کند و به تسویهٔ اجباری بینجامد. | پاسخ مرتبط |
| ایسیک | ASIC | تراشهٔ ویژهکار؛ نوع طراحیشده برای استخراج بیتکوین، محاسبات هش آن را بهینه میکند. | پاسخ مرتبط |
| بلاک | Block | تراکنشها و سرآیند آنها که باید قواعد مربوط را رعایت کنند؛ هر بلاک لزوماً تعداد ثابتی تراکنش ندارد. | پاسخ مرتبط |
| بلاکچین | Blockchain | دنبالهٔ بلاکهای پیوندخورده؛ انتخاب شاخه بر اعتبار و کار انباشته تکیه دارد. | پاسخ مرتبط |
| پرمیوم | Premium | اختلاف نسبی قیمت با یک مبنای تبدیلِ مشخص؛ انتخاب مبنا و تازگی داده نتیجه را تغییر میدهد. | پاسخ مرتبط |
| پیشنهاد بهبود بیتکوین | BIP | سند مشخصات یا فرایند؛ شمارهگرفتن به معنی پذیرش یا فعالشدن قابلیت نیست. | پاسخ مرتبط |
| تأیید | Confirmation | حضور تراکنش در یک بلاک فعال، یک تأیید است؛ هر بلاک بعدی عمق آن را بیشتر میکند. | پاسخ مرتبط |
| تراکنش | Transaction | ساختاری برای مصرف خروجیهای پیشین و ایجاد خروجیهای تازه، با رعایت شرایط لازم. | پاسخ مرتبط |
| تسویهٔ اجباری | Liquidation | بستن موقعیت طبق قواعد وثیقه؛ با تسویهٔ یک پرداخت بیتکوین معنای یکسانی ندارد. | پاسخ مرتبط |
| توکن | Token | واحدی تعریفشده در یک سامانه؛ نماد یا ادعای پشتوانه، آن را به بیتکوین بومی تبدیل نمیکند. | پاسخ مرتبط |
| تومان و ریال | Toman / rial | در قرارداد رایجِ این مثالها، تومان برابر ده ریال است؛ واحد هر منبع باید جدا احراز شود. | پاسخ مرتبط |
| جایگزینی تراکنش | RBF | ساخت تراکنش رقیب برای ورودی مشترک و پذیرش آن طبق سیاست گره؛ لغو سراسری و تضمینی نیست. | پاسخ مرتبط |
| حجم معاملات | Trading volume | مجموع مقدار گزارششدهٔ معاملات در بازهای مشخص؛ واحد و اعتبار گزارش باید معلوم باشند. | پاسخ مرتبط |
| خروجی خرجنشده | UTXO | خروجی دارای مبلغ و شرط خرج که هنوز مصرف نشده است؛ پایهٔ حسابداری وضعیت بیتکوین. | پاسخ مرتبط |
| داست یا غبار | Dust | خروجی زیر آستانهٔ سیاست غبار؛ با غیراقتصادیبودن خرج در یک نرخ مشخص و با اجماع یکسان نیست. | پاسخ مرتبط |
| دفتر سفارش | Order book | سفارشهای خرید و فروشِ قابلمشاهده در سطوح قیمت؛ گزارش عمومی ممکن است همهٔ نقدینگی را نشان ندهد. | پاسخ مرتبط |
| رمزریال | Digital rial | شکل دیجیتال ریال در چارچوب بانک مرکزی؛ با بیتکوین و قواعد عرضهٔ آن تفاوت دارد. | پاسخ مرتبط |
| ساتوشی | Satoshi / sat | یکصدمیلیونم بیتکوین؛ مقدارهای لایهٔ پایه با ساتوشی صحیح بیان میشوند. | پاسخ مرتبط |
| سافتفورک و هاردفورک | Soft fork / hard fork | دو جهت متفاوت تغییر سازگاری قواعد اعتبار؛ هر بهروزرسانی نرمافزار فورک اجماع نیست. | پاسخ مرتبط |
| سگویت و تپروت | SegWit / Taproot | ارتقاهای ساختار خرج و اعتبارسنجی؛ مزیت هزینه یا حریم خصوصی به نوع تراکنش و استفاده وابسته است. | پاسخ مرتبط |
| لایتنینگ | Lightning Network | شبکهٔ کانالها برای پرداخت خارج از زنجیره، با شروط نقدینگی، وضعیت و تسویهٔ زنجیرهای. | پاسخ مرتبط |
| صرافی متمرکز | Centralized exchange | خدمتی برای معامله که ممکن است دارایی کاربران را امانی نگه دارد؛ وضعیت دقیق از قرارداد و معماری مشخص میشود. | پاسخ مرتبط |
| عبارت بازیابی | Recovery phrase | کلمات مرتبِ بازیابی طبق قالب معین؛ تعداد کلمات مشابه، سازگاری دو قالب را ثابت نمیکند. | پاسخ مرتبط |
| گذرواژهٔ افزوده | Passphrase | ورودی اضافیِ ساخت بذر در قالب مربوط؛ با پین و رمز محلی یکی نیست و باید دقیق حفظ شود. | پاسخ مرتبط |
| عمق بازار | Market depth | مقدار سفارش قابلمشاهده در سطوح قیمت؛ برای برآورد قیمت میانگینِ یک مقدار معین مهم است. | پاسخ مرتبط |
| پرداخت کارمزد والد با فرزند | CPFP | مصرف خروجی والدِ تأییدنشده با کارمزد فرزند، برای بهبود نرخ مجموعه؛ نیازمند اختیار خرج و پذیرش است. | پاسخ مرتبط |
| کارمزد تراکنش | Transaction fee | اختلاف مجموع ورودی و خروجی در تراکنش عادی؛ با نرخ کارمزد و هزینهٔ برداشت خدمت فرق دارد. | پاسخ مرتبط |
| کارگزار رمزدارایی یا رمزپول | Regulated crypto intermediary | عنوان حقوقی باید عیناً از مقررهٔ مربوط، با دامنهٔ مجوز مشخص، خوانده شود. | پاسخ مرتبط |
| مرورگر بلاک | Block explorer | خدمت نمایش و تفسیر دادهٔ زنجیره؛ جای اعتبارسنجی مستقل نیست. | پاسخ مرتبط |
| کلید خصوصی | Private key | راز ساخت امضای مربوط؛ داشتن آن به معنی اثبات مالکیت حقوقیِ دارایی نیست. | پاسخ مرتبط |
| کلید عمومی | Public key | دادهٔ ریاضی برای بررسی امضا؛ افشای آن میتواند اثر حریم خصوصی و مدل تهدید داشته باشد. | پاسخ مرتبط |
| کنترل خروجیها | Coin control | قابلیت تعیین یا محدودکردن خروجیهای مصرفشونده؛ اثر هزینه و حریم خصوصی باید سنجیده شود. | پاسخ مرتبط |
| کیف پول | Wallet | مدیریت اطلاعات دریافت، مشاهده و ساخت پرداخت؛ بخش امضاکننده ممکن است جدا باشد. | پاسخ مرتبط |
| گره کامل | Full node | بررسیکنندهٔ قواعد بلاکها و تراکنشها؛ لزوماً همهٔ بلاکهای قدیمی را برای همیشه نگه نمیدارد. | پاسخ مرتبط |
| لغزش | Slippage | اختلاف نتیجهٔ اجرا با قیمت مرجع مشخص؛ حرکت بازار و عمق میتوانند در آن نقش داشته باشند. | پاسخ مرتبط |
| ارزش کل بازار | Market capitalization | قیمت مرجع ضرب در عرضهٔ تعریفشده؛ برابر پول واردشده یا ارزش قابلنقدکردن کل عرضه نیست. | پاسخ مرتبط |
| ممپول | Mempool | مخزن محلی تراکنشهای تأییدنشدهٔ پذیرفتهشده؛ صف واحد و تضمینشدهٔ کل شبکه نیست. | پاسخ مرتبط |
| نرخ هش | Hashrate | آهنگ کوششهای هش؛ نرخ کل شبکه از مشاهدهٔ کار و زمان برآورد میشود، نه شمارش مستقیم دستگاهها. | پاسخ مرتبط |
| خودامانی | Self-custody | کنترل اطلاعات لازم برای خرج، همراه مسئولیت حفاظت و بازیابی؛ مصونیت از همهٔ خطرها نیست. | پاسخ مرتبط |
| هاوینگ | Halving | نصفشدن یارانه در هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک شبکهٔ اصلی؛ تاریخ تقویمی قطعی ندارد. | پاسخ مرتبط |
| همت | Trillion tomans | هزار میلیارد تومان؛ واحد بیان مقدار، نه یک دارایی یا نوع قیمت مستقل. | پاسخ مرتبط |
| احراز هویت | KYC | فرایند شناساییِ شخص طبق مقررات و سیاست خدمت؛ با حفاظت کلید و ضمانت سلامت مالی فرق دارد. | پاسخ مرتبط |
| اوفک | OFAC | دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا؛ متن و تاریخ هر برنامهٔ تحریمی باید جدا بررسی شود. | پاسخ مرتبط |
منابع و دامنهٔ اعتبار مطالب
ارجاعهای نزدیک هر پاسخ، مسیر بررسی همان ادعا هستند. برای قواعد فنی، مشخصات و کد نسخهدار اولویت دارند؛ راهنمای سازنده فقط دربارهٔ محصول و روش همان سازنده شاهد است و توصیهٔ خرید محسوب نمیشود. مثالهای عددی فرضیاند، مگر آنکه صریحاً محاسبهٔ قاعدهٔ پروتکل معرفی شده باشند.
در مقررات، نوع منبع عمداً مشخص شده است: انتشار در پایگاه رسمی، بازنشر متن قانون، نظریهٔ مشورتی و گزارش رسانهای اعتبار و کارکرد یکسان ندارند. متنِ یک تکلیف نیز بهتنهایی اثبات اجرای کامل آن در همهٔ سامانهها نیست. اسناد اصلیِ افزوده یا دوبارهبررسیشده برای این بخش عبارتاند از:
| منبع | نوع و دامنهٔ استفاده |
|---|---|
| چارچوب بانک مرکزی، منتشرشده در مرکز اطلاعات مالی | متن در پایگاه رسمی؛ پرداخت، مجوز، نگهداری، گزارشدهی و تجارت خارجی |
| نامهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۳ ریاستجمهوری | انتشار رسمی؛ مسئولیت و نظارت بانک مرکزی |
| مقررات تبلیغات رمزداراییها و بازنشر متن | شناسنامهٔ رسمیِ مصوبه همراه با بازنشر محتوای مواد؛ این دو سطح شاهد یکسان نیستند |
| سند فناوریهای نوین پولی و مالی، ابلاغ شهریور ۱۴۰۵ | شناسنامه و توضیح رسمی سند؛ از عنوان آن، نسخ همهٔ مقررات قبلی استنتاج نشده است |
| قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی | بازنشر متن همراه با تصویر سند؛ شمول، استثناها و شرط بستر اجرایی، نه تعیین مالیات شخصی |
| آییننامهٔ استخراج رمزداراییها | بازنشر حقوقی؛ برای تعرفه و اجرای امروز، سند معتبرِ تکمیلی لازم است |
| نظریههای مشورتی دربارهٔ رد مال دیجیتال | بازنشر تاریخدار؛ نه رأی وحدت رویه و نه تضمین نتیجهٔ هر پرونده |
| اوفک: اقدام ژوئن، اقدام اوت و پرسش ۱۲۵۷ | اسناد رسمیِ تحریم آمریکا؛ مربوط به تاریخ و دامنهٔ هر سند |
| سیاست اعلامشدهٔ تتر | بیانِ خود ناشر دربارهٔ سیاست مسدودسازی؛ نه تضمین رفتار همهٔ محصولات در همهٔ شبکهها |
مرز بررسی این مجموعه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ است. این صفحه فهرست تنقیحشدهٔ همهٔ مقررات، ارزیابی مجوز تکتک صرافیها یا گزارش آزمونِ سامانهٔ زندهٔ بیتنودال نیست. روشهای مقایسهٔ قیمت باید در کاربرد عملی با داده و رفتار واقعیِ خدمت تطبیق داده شوند.